محیط کشت XLD آگار – گزیلوز لیزین دزوکسی کولات یک محیط انتخابی برای جداسازی و شمارش سالمونلا تیفی (Salmonella Typhi) و سایر گونه‌های Salmonella می‌باشد. همچنین استفاده از محیط XLD آگار برای شناسایی انتروباکتریاسه – Enterobacteriaceae در آزمایش‌های میکروبیولوژی توصیه شده است. یکی دیگر از کاربردهای گزیلوز لیزین دزوکسی کولات آگار جداسازی شیگلا از سالمونلا در نمونه‌های غیربالینی و بالینی است. به‌طورکلی از این محیط برای جداسازی و تمایز پاتوژن‌های روده‌ای از جمله سالمونلا تیفی از دیگر گونه‌های Salmonella در غذا، آب و محصولات لبنی استفاده می‌شود.

ترکیبات و کاربرد محیط کشت XLD آگار

• منابع نیتروژن، ویتامین‌های لازم و کربن موردنیاز برای رشد توسط عصاره مخمر فراهم می‌شود.
• گزیلوز لیزین دزوکسی کولات دارای معرف فنل رد، اسیدآمینه لیزین و املاح آهن می‌باشد.
• رنگ قرمز در محیط کشت توسط فنل رد فراهم می‌شود. رنگ فنل رد توسط تخمیر لاکتوز به زرد تمایز می‌یابد.

XLD یک محیط افتراقی برای غیر تخمیر کننده‌های لاکتوز و تخمیر کننده‌های لاکتوز است. لیزین برای تشخیص گروه سالمونلا از غیر پاتوژن‌ها مناسب است. سالمونلا به‌سرعت گزیلوز را تخمیر و عرضه می‌کند. لیزین با استفاده از آنزیم لیزین دکربوکسیلاز، دکربوکسیلات را تشکیل می‌دهد. سپس به آمین‌ها تبدیل شده و به  PH قلیایی تبدیل شود. ازاین‌جهت شبیه واکنش شیگلا می‌باشد. بااین‌حال، برای جلوگیری از این واکنش با کلی‌فرم‌های لیزین – مثبت، لاکتوز و ساکارز برای اضافه‌شدن اسید، اضافه می‌شوند. تجزیه گزیلوز، لاکتوز و ساکارز به اسید، شناساگر رنگ فنول رد را تغییر می‌دهد تا رنگ آن به زرد تغییر پیدا کند.

طرز تهیه کلی محیط کشت میکروبی

همان‌طوری که می‌دانید محیط‌های کشت به سه دسته جامد، نیمه جامد و مایع تقسیم می‌شوند. محیط‌های مایع معمولاً فاقد آگار هستند یا مقدار آگارشان بسیار کم است. مثلاً حدود 2%، محیط‌های نیمه جامد دارای مقدار کمی آگار حدود 2 – 3 گرم و بالاخره محیط‌های جامد که دارای 13 – 15 گرم آگار در لیتر دارند.

تهیه محیط کشت جامد در پلیت

• برای ساخت محیط کشت باکتری از پودر مخصوص که در شیشه یا بطری مربوطه قرار دارد، استفاده می‌کنیم. بر روی این شیشه‌ها ترکیب محیط به طور کامل و همچنین طرز ساختن آن نوشته شده است. مثلاً برای ساخت نوترینت آگار، ابتدا مقدار لازم از پودر آن را وزن کرده و در مقدار معینی آب مقطر که قبلاً در یک ارلن مایر یا بطری ریخته شده است اضافی می‌کنیم و آن را کاملاً حل کرده و سپس با پنبه درب ارلن مایر را مسدود و آن را روی سه‌پایه چراغ گازی حرارت می‌دهیم. همچنین لازم است تا زمان جوشیدن آن را چند بار تکان داده تا خوب حل شود و به مدت یک دقیقه بجوشد پس از آنکه مایع بجوش آمد، آن را برداشته و با تکه کاغذ آلومینیومی روی پنبه را می‌پوشانید و ظرف را در اتوکلاو می‌گذارید تا در فشار 15 پاند بر اینچ مربع و حرارت 121 درجه سانتیگراد به مدت 15 دقیقه استریل شود. بعد از استریل کردن، صبر می‌کنیم تا خنک شود دمای آن به حدود 45- 40 درجه سانتیگراد برسد. سپس درحالی‌که ارلن را در دست راست گرفته و پنبه آن را با دست چپ کنار شعله خارج کرده و دهانه ارلن را یکبار از درون شعله گاز عبور دهید و بعد درون پلیت‌های استریل شده بین  20- 15 سی‌سی از محلول محیط کشت گرم اضافه می‌نماییم. بعد پلیت‌ها را در کناری گذاشته تا سرد شود. (از تکان دادن آن خودداری نمایید) پس از جامد شدن محیط‌های کشت، پلیت‌ها را جمع کرده و در 37 درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ ساعت قرار می‌دهیم. (تست آلودگی) اگر محیط‌ها آلوده نشده باشند آنها را از 37 درجه سانتی‌گراد بیرون آورده و تا زمان استفاده در یخچال ۴ درجه سانتی‌گراد قرار می‌دهیم.

تهیه محیط کشت در لوله آزمایشگاهی

• طرز ساختن سایر محیط‌های کشت نیز همین‌طور می‌باشد منتهی بعضی از محیط‌های جامد در لوله مستقیم، پس از جوشاندن ریخته شده و بعد استریل می‌شوند که این محیط‌ها را پس از استریل شدن، به طور ایستاده قرار می‌گیرند، مثل محیط SIM یا کج می‌گذاریم مثل محیط TSI تا سرد شوند.

تهیه محیط کشت مایع – براث

• برای ساخت محیط مایع (براث) پس از جوشاندن، محیط را در لوله‌ها تقسیم کرده و سپس با پنبه‌ای درب آنها را مسدود می‌کنیم. سپس برای انجام استریلیزاسیون آنها را داخل اتوکلاو قرار می‌دهیم.